Οι λεμφαδένες του τραχήλου λειτουργούν ως φίλτρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Η διόγκωσή τους (το γνωστό πρήξιμο στον λαιμό) είναι ένα πολύ συχνό εύρημα που ανησυχεί τους ασθενείς, αλλά τις περισσότερες φορές οφείλεται σε απλές αντιδραστικές αιτίες.
Οι παθήσεις του που αφορούν τον ΩΡΛ χειρουργό είναι κυρίως οι ανατομικές αλλοιώσεις (διογκώσεις) και η κακοήθεια του αδένα. Μια από τις πιο ιάσιμες μορφές καρκίνου, που συχνά ανακαλύπτεται τυχαία σε υπερηχογράφημα.
Οι κακοήθεις όγκοι στην περιοχή του τραχήλου μπορεί να είναι πρωτοπαθείς (να ξεκινούν από τους ιστούς του λαιμού) ή, συχνότερα, δευτεροπαθείς μεταστάσεις από καρκίνους της ανώτερης αναπνευστικής και πεπτικής οδού (στόμα, φάρυγγας, λάρυγγας). Η έγκαιρη διάγνωση με ενδοσκόπηση, απεικόνιση και βιοψία είναι κρίσιμη. Η αντιμετώπιση είναι εξατομικευμένη.
Οι κύριοι σιελογόνοι αδένες (παρωτίδες, υπογνάθιοι και υπογλώσσιοι) παράγουν το σάλιο. Οι παθήσεις τους μπορεί να οφείλονται σε φλεγμονές, απόφραξη των πόρων τους ή ανάπτυξη όγκων. Συμπτώματα όπως η Σιαλολιθίαση με Δημιουργία “πέτρας” στον πόρο, που προκαλεί ξαφνικό, επώδυνο πρήξιμο του αδένα κυρίως κατά τη διάρκεια του φαγητού, ή της Σιαλαδενίτιδας μιας Μικροβιακής ή ιογενούς λοίμωξης με έντονο πόνο, ερυθρότητα και πυρετό. Μια ξεχωριστή κατηγορία είναι οι Όγκοι των σιελογόνων, Διογκώσεις (συνήθως στην παρωτίδα), οι οποίες στην πλειονότητά τους (80%) είναι καλοήθεις (π.χ. πλειόμορφο αδένωμα), αλλά απαιτούν χειρουργική αφαίρεση.
Οι συγγενείς κύστεις είναι μορφώματα που δημιουργούνται κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη του παιδιού, αλλά συχνά γίνονται αντιληπτές κατά την εφηβεία ή την ενήλικη ζωή, συνήθως μετά από μια φλεγμονή (ίωση) που τις κάνει να πρηστούν. Πχ:Κύστη Θυρεογλωσσικού Πόρου (Μέση κύστη): Εμφανίζεται ως μια ανώδυνη, μαλακή διόγκωση ακριβώς στη μέση γραμμή του λαιμού, η οποία κινείται χαρακτηριστικά προς τα πάνω όταν ο ασθενής καταπίνει ή βγάζει τη γλώσσα έξω. Βραγχιακή Κύστη (Πλάγια κύστη): Εμφανίζεται στην πλάγια επιφάνεια του τραχήλου, κάτω από το αυτί ή κατά μήκος του μεγάλου μυός του λαιμού.